Wichter, Jongens en Beudels
heruitgegeven op dubbel-cd

Damster koren: As ie ais...

Gien Smith-Bouman was de leidster van deze koren. Ze schreef zelf de muziek en begeleidde de zangstemmen op de piano. Gien Bouman was als muzieklerares verbonden aan zowel de huishoudschool Hilghe Born als aan de Kweekschool (toenmalige onderwijzersopleiding), destijds gevestigd in de Solwerderstraat. Op de huishoudschool recruteerde ze de meisjes voor de Damster Wichter. Daar hield ze in het begin streng de hand aan. Later, toen de belangstelling voor het huishoudonderwijs langzaamaan begon terug te lopen, werden ook meisjes van andere scholen toegelaten. En op de Kweekschool strikte Gien de aankomende schoolmeesters voor haar jongenskoor. Cees Briek was één van hen. De Damster Beudels was een gemengd koor van jonge kinderen. In 1963 hielden die koren op te bestaan doordat Gien Bouman vrij plotseling naar Den Haag vertrok om daar de kost te verdienen als pianolerares.

Een foto van de Damster Jongens, zo te zien gemaakt in de opnamestudio van de RON (Regionale Omroep Noord). Voorste rijen, van links naar rechts: Koos Zijl, Derk Mulder, Thijs de Groot (de jongen die met het hoofd scheef tussen de twee jongens vóór hem doorkijkt), Anton Heun (vooraan, met bril), Jan Maarten Nieveen, Harry Hofstee (gestreepte stropdas), Koos Poelstra (vooraan, wit overhemd), Roel Bakker en Geert Romp. Achterste rij, v.l.n.r.: Cor de Boer, Geert Ganzeveld, Henk Raap, Cees Briek en Eltjo Kerbof.
De foto is afkomstig uit de collectie van Joyce Ludema-Kugel 

Gien Bouman heeft een schat aan materiaal uit haar Damster jaren nagelaten, waaronder dikke plakboeken met krantenknipsels en (zwart-wit) foto's. Cees Briek, die deze unieke erfenis beheert, was zo vriendelijk mij een selectie uit dat fotomateriaal toe te sturen. "Dan kun je zelf kiezen welke foto's je wilt plaatsen bij je artikel", zo redeneerde hij. Helaas, ik kan niet kiezen. De nostalgische foto's zijn stuk voor stuk te leuk om ze in de digitale prullenmand te laten verdwijnen. Ik heb er daarom een soort foto-galerij van gemaakt: Foto's uit het plakboek van Gien Smith-Bouman.

Van de drie koren was het meisjeskoor het bekendst. Het repertoire was tamelijk gevarieerd. Voor de teksten werd meestal gebruik gemaakt van gedichtjes die indertijd in het plaatselijke nieuwsblad De Nieuwe Damster verschenen en waren geschreven door Renko Sipkes (pseudoniem voor Eppo Scheltens) en Jo Rietema. Overigens bleef het niet bij koorzang alleen. Op een gegeven moment ging Tilly de Jonge-Prenger (destijds de uitbaatster van Het Kunstambacht aan het Gouden Pand) meedoen als tekstschrijver. Door de samenwerking tussen de beide dames kwamen er complete 'operettes' tot stand (nu zouden we zeggen: musicals) die overal in het land ten gehore werden gebracht.

Bij de Damster Wichter hebben ook solisten gezongen. Afgaande op de titels van de cd-hoes waren dat er vier. Eén van hen was Jopie Kugel, tegenwoordig Joyce Ludema-Kugel. Haar sopraanstem was regelmatig te horen bij de RON, Radio Noord in de volksmond. Joyce Kugel woonde aanvankelijk op De Wierde, maar verhuisde later naar Farmsum.

Een andere bekende soliste was Ineke Houwerzijl, nu Ineke Reker-Houwerzijl. Zij was geen leerlinge van Hilghe Born, maar werd – toen ze in de vijfde klas van de lagere school zat – als zangtalent ontdekt door een kwekeling, die een praktijkles kwam draaien. Die kwekeling was: Cees Briek. Hij herinnert zich nog goed dat hij Ineke destijds bij Gien Smith-Bouman introduceerde. Ineke trad op in de tijd dat de Damster Wichter regelmatig in het KRO-programma De Wigwam zongen, een van de best beluisterde radioprogramma's van die tijd. Het werd op woensdag- en zondagmiddag uitgezonden. De als Indianen-opperhoofd uitgedoste Wim Quint en de als squaw verklede Roos Lippes waren de presentatoren van dit populaire programma.

Op de cd-hoes komt ook Elly ter Borg een aantal malen als soliste voor. Zij zong bij de Damster Beudels.

De vierde solistennaam die we op de hoes tegenkomen is Henny Bijl uit Hoogezand. Zij zou later uitgroeien tot de zangeres die we nu kennen als Imca Marina. Henny, alias Imca, was overigens geen lid van de Damster Wichter. Ze had privé-zangles bij Gien Smith en als het koor bijvoorbeeld moest optreden in de studio van de RON dan ging Imca mee naar Groningen om als soliste te fungeren. Dat was slim van Gien bedacht want zo kon ze een veelbelovende leerling onder de aandacht van het publiek brengen. Op de dubbel-cd van Briek staan drie solo's van Henny, waarvan één niet in het Gronings maar in het Nederlands wordt gezongen.

Cees Briek: Waarom deze CD?

Ten slotte nog enige informatie over Cees Briek. Hij woonde destijds in de Broerstraat, naast de voormalige Joodse synagoge die toen in gebruik was als vrijgemaakt-gereformeerde kerk. Zijn ouders maakten die kerk schoon. Cees woonde dus in een kosterswoning, zou je kunnen zeggen. Hij was enig kind en ontpopte zich in zijn jeugd als een begenadigd accordeonist. Menig Damster genoot als hij of zij op een heerlijke zomeravond door de Broerstraat wandelde terwijl Cees' aangename accordeonklanken zich verspreidden over Broerstraat, Nieuwstraat en Netweg. Cees Briek bezocht, als gemeld, de Kweekschool en zong bij de Damster Jongens.

Eenmaal afgestudeerd verhuisde Briek naar Goeree-Overflakkee, waar hij leraar in Middelharnis werd. In Zuid-Holland werd het contact tussen hem en de voormalige Damster zangpedagoge hersteld. Gien bood Cees toen haar koren-archief aan om dat veilig te stellen voor latere generaties. De collectie bevatte niet alleen plakboeken, maar ook originele moederplaten met het in de jaren 50 en 60 opgenomen stemmenmateriaal. Die platen waren er slecht aan toe. "Het was alsof ze er met een wagen vol zand overheen waren gereden", zegt Cees.

Toen hij tijdens een reünie van de voormalige Damster Kweekschool vertelde over Giens nalatenschap, werd hem van alle kanten geadviseerd de opnamen opnieuw uit te brengen. Dat was gemakkelijker gezegd dan gedaan, de opnamen moesten eerst grondig worden gerestaureerd. Doordat Cees vrijwillig medewerker is bij Radio Flakkee (hij verzorgt daar een populair kunstprogramma) kwam hij in contact met de gepensioneerde geluidstechnicus Johan Kolff, die niet alleen bereid was de beschadigde kooropnamen te herstellen maar die ook over de specifieke vakkennis beschikte om dat uiterst professioneel te doen. Een dubbel-cd met 'Grunneger Laidjes' is het resultaat. Wie de schijfjes wil bestellen, kan Cees Briek, die tegenwoordig in Oude Tonge woont, bellen: 0187-641215.