Mijn geboortehuis: Gouden Pand 14

Door Egbert Zijlema, oud-Damster
appingedam — Gouden Pand 14 is het huis waar ik geboren ben (in 1938) en waarin ik een groot deel van mijn jeugd heb gewoond. Nadat ik in de eerste helft van de jaren vijftig (van de vorige eeuw uiteraard) met mijn ouders naar de Broerstraat verhuisde, verliet ik de Fivelstad in april 1958 om achtereenvolgens in Vught, Venlo en Harderwijk mijn militaire dienstplicht te vervullen. Na de dienst ben ik wel zo nu en dan teruggeweest in Appingedam, maar niet meer om er te wonen.

Aan de nogal uiteenlopende bouwstijlen van de daken op de beide "helften" is duidelijk te zien dat mijn geboortehuis vroeger twee aparte panden moeten zijn geweest. Maar toen ik er woonde, in de jaren 40 en 50 van de vorige eeuw, waren die twee huizen al samengevoegd. Wanneer dat is gebeurd, is niet bekend.

In het gedeelte met de half klok-, half trapgevel was de dagelijkse woonkamer. De deur, die nu – getuige een erboven hangende lichtbak van een vaderlands biermerk – toegang geeft tot een horecagelegenheid, diende als privé-ingang.

Het linker gedeelte met de lantaarnpaal ervoor was de winkel, waar huishoudelijke artikelen en speelgoed werden verkocht. De naam van de winkel – Damster Warenhuis – stond, zo meen ik me te herinneren, in kapitale, witte letters op de etalageruit. De winkel had een grote etalage, die ruwweg de twee rechter bogen van de huidige raampartij besloeg. Op de plek waar nu de linker boog zit, was de toegangsdeur voor de klanten.

In het pand moet tot in het begin van de vorige eeuw een bank gevestigd zijn geweest. Een grote nis, die zich achterin de winkel bevond, had waarschijnlijk als ruimte voor de kluis gediend. Daaraan herinnerde een dikke betonnen vloer, die een centimeter of tien boven de normale winkelvloer uitstak. Naast die nis was een deur die – via een ruimte die wij 'het magazijn' noemden – toegang gaf tot het woongedeelte. Ook waren de beide zolders via een nauwe doorgang met elkaar verbonden.

Nadat mijn ouders in de eerste helft van de jaren vijftig genoodzaakt waren de slechtlopende zaak op te heffen, kwam er een herenkapsalon in het pand (Van Eerden) en verhuisden wij naar de Boerstraat, waar de kapper tot dan toe zijn nering had gedreven in wat eigenlijk de voorkamer was. Het veel grotere pand in het Gouden Pand leende zich uiteraard stukken beter voor een kapsalon. Heel toevallig zat op het kozijn van het huis(je) in de Boerstraat ook een nummerbordje met 14 erop.

Gouden Pand 12
Vóór het huis rechts op de foto, het witte pand met de gele kozijnen (Gouden Pand 12), stond vroeger een hoge stoep, die door een verbouwing blijkbaar is geïntegreerd in het portiek; de onderste twee treden zijn nog juist zichtbaar. Het pand diende eerst als woonhuis. Begin jaren vijftig vestigde Tilly de Jonge-Prenger er de kunstnijverheidswinkel 't Kunstambacht.

Tilly en haar man, de kunstschilder Louis de Jonge, werden in de zomer van 1952 verwelkomd als nieuwe leden van Blaupot. Het is dus aannemelijk dat 't Kunstambacht in dat jaar werd geopend. De hier getoonde afbeelding van het logo van de voor die tijd toch wel bijzondere winkel is afkomstig uit Tilly de Jonges nagelaten archief, dat wordt beheerd door haar nicht Mirjam de Jonge. Die was zo gastvrij mij een avond te laten bladeren in dat nostalgische materiaal.