Burgemeester Synco Reijnders nam
dichtend afscheid van Damster toren

Het is eene oude wet en leering,
Wat niet meer leven kan, moet dood!
Zoo sprak de Damster kerkregering,
Toen zij des torens val besloot.  –
Mij klonk die uitspraak dof in de ooren;
Hij moet dan weg, die oude steun!
Hij moet dan weg, de eerwaarde toren,
Met klok-gespeel en klok-gedreun!
Zoo sprak ik  – maar, wat moog' gebeuren,
Maar zonder teeder afscheid; – Neen!
Laat ik u niet aan mij ontscheuren,
Ik wil, ik zal, ik moet er heen!

Met stillen weedom in het harte,
Ging ik den toren in, klom op,
En moe van 't klimmen, moe van smarte,
Kwam ik tot boven in den top. –
Niet wetend, of hij had vernomen,
Het einde van zijn lang bestaan,
Sprak ik nu, om ter zaak te komen,
Voorzigtig dus den toren aan.

Hoe gaat het u, oude en eerwaardige brommer,
Hoe gaat het u, oudste van de ouden der stad,
Mij dunkt gij wordt zwakker en scheever en krommer,
Zijt gij nog het staan en het leven niet zat?

Ik 't leven zat! – Gromt nu de brommer;
Ik moede van het lange staan!
o Neen! 'k ben wijsgeer, ken geen kommer,
En groei in levenswijsheid aan!
Al word ik ouder, scheever, grijzer,
Al molmt het hout, al scheurt de muur,
Ik wordt bij jaren, weken wijzer,
Bij dag aan dag, bij uur aan uur!

Ei, zeg mij! – hernam ik – wijsgeerige toren,
Ei, zeg mij, wat wijsheid dan leerdet gij al,
Veelligt is alreede de dood u beschoren,
Daar ligt dan uw kennis in 't puin met uw val!

't Zou mij verbazen, noch verwondren;
Hernam de steenen filosoof;
Dat nieuwheid-zucht me eens neêr zal dondren,
Voor 't oude goede blind en doof. –
'k Zou gaarne, vriend! u openbaren,
Voor ik in 't niet werd neêrgescheurd,
Wat ik in honderden van jaren,
Al zag en wat er is gebeurd;
Waart gij een man van voor twee eeuwen,
'k Hield vast aan een lange les met u,
Thans zou men bij mijn lessen geeuwen,
't Gaat alles vlug en vlugtig nu!

Maar kunt ge me in 't kort dan niet melden, o toren!
Want 'k moet u bekennen, ik ben gepresseerd,
Maar kunt ge niet kortlijk de slotsom doen hooren,
Van 't geen gij gehoord hebt, gezien en geleerd?

Ik heb gehoord hoe nageslachten
Het heden vloekten als om strijd
En hulde en eer den vad'ren bragten
En roemden op den ouden tijd,
Ik heb gezien en 't is gebleken,
Dat ieder eeuw en elk geslacht
Hun eigen deugden en gebreken,
Gedurig hebben meêgebragt;
En uit mijn hooren en mijn kijken,
Heb ik dan nu geleerd, Mijnheer!
Dat eeuw bij eeuw te vergelijken,
Het alles komt op 't zelfde neêr.

'k Heb altijd menschen hooren klagen,
Van ramp en onspoed van den dag,
Maar heb hen zelden hooren vragen,
Waar of der rampen oorzaak lag;
Doch 'k heb gezien, dat woeste zeden,
Dat ontucht, weelde en overdaad,
Zich vroeg of laat steeds volgen deden,
Door ondergang van land en staat;
En 'k leerde bij der menschen klagten,
Dat zij de bron zijn van 't bederf,
't Geen beurtlings nieuwe voorgeslachten,
Den naneef laten tot een erf!

'k Heb grootsche ontwerpen hooren maken,
Van bloei, van grootheid, rijkdom, magt! –
Men zag en land en stad reeds blaken,
Van jeudig vuur en nieuwe kracht!
Maar 'k heb die plannen vaak zien falen,
Want wat de vader bragt tot stand,
Dat ging de zoon omverre halen,
Dat wierp de naneef aan den kant!
Zoo leerde ik weêr uit die vertooning,
Bij alles, wat de mensch beleidt,
Te zeggen met den wijzen koning,
"'t Is ijdelheid der ijdelheid!"

Den mannen hoorde ik klagten heffen,
Om vrouwen stuurschheid en krakeel;
Den man – zoo hoorde ik vrouwen keffen,
Jaagt immers alles door de keel!
Zoo hoorde ik 's vaders jammertoonen,
Om de ondeugd van 't onwaardig kroost,
Hoe menig zucht er door de zonen,
Om 's vaders strengheid werd geloosd,
Ik hoorde de armoe vloeken braken,

't Spreekwoord heeft het wèl gemeld,
Ligt en digt en veel voor 't geld;
Wáár is 't, als ik u aanschouw,
Jeugdig, maagd'lijk Toor'ngebouw!
Wáár is 't, als ik op den grond,
Daar uw vóórzaat eenmaal stond,
Nog den ruimen omvangsplek
Van zijn' meerderheid ontdek;
Wáár is 't, als zich mijn gezigt,
Toren! naar uw toppunt rigt,
En mij heel uw bouwvorm toont,
Dat ge een losser eeuw bewoont.

Maar wat gisp ik naar den schijn!
Zou het dan slechts de omvang zijn,
Of de grootte van het stuk,
Dat de maatstaf van geluk,
Of van waarde of schoonheid biedt?
Valscher wijsgeerte is er niet.
Wis, dan werd de man vergood,
Die een reuzenlengte bood,
En, als dwergje, hij veracht,
Die het tot geen mansmaat bragt;
Wis, dan was een Moorsche maagd,
Die haar schoon in zwaarte draagt,
Die door slaven wordt geschoord,
't Voorwerp, dat ons oog bekoort;
Maar wanstaltig en gevreesd
Dan de slanke en poez'le leest,
Die de kleene en vlugge voet
Van ons maagd'lijn zweven doet.

Toren! neen, wij laken niet,
Wat ge ons in uw bouwvorm biedt;
Want het doel van uw bestaan,
Wijst ge middagklaar ons aan:
Wat, naar uiterlijken schijn,
Grooter, schooner nog kon zijn,
't Is, als alle praalvertoon,
Alles wordt men ras gewoon,
't Is als 't was en blijven zal,
Grooter hoogte, dieper val:
Neen! slechts de inhoud, sterk en rein,
Geeft de waarde aan groot of klein.


Weg dan met dat dwaas geschreeuw
Van een vroeger beter eeuw,
op een' hechter grond gevest,
't Laatste heugt nog immer 't best :
Nieuwheid brengt deez' aard niet voort,
Was reeds 's wijzen konings woord:
Ieder eeuw heeft haar gebrek,
Nu eens wijs en dan eens gek;
De ondeugd stijgt ook nog ten top,
En de deugd schooit vrijplaats op;
Heerschzucht, nijd en eigenbaat,
Zijn nog 't eigenst onkruidszaad,
Dat zoo veler veld ontsiert,
Wáár het welig groeit en tiert;
Uiterlijke praal en tooi,
Zijn, als eertijds, nog 't allooi,
Dat de waarde vaak bepaalt,
Wáár 't aan deeg'lijke inhoud faalt;
In het gansche wereldruim
Is geen goud nog zonder schuim;